Brødtekst

Elte brød, elte ord.

Eg startar alltid med å koke opp ein full vatnkokar. Så tek eg av ringane og vaskar hendene før eg set på radioen og finn NRK Jazz; til luntande rytmar og trompetsoloar kan tankane gå som dei vil, dei føyer seg inn i rytmane og eg kjem i fin stemning. Helst skal det regne litt ute, då blir det så fint å vere inne, og det finst ikkje noko som verkar betre å gjere enn å leite fram alt det som skal eltast saman. Ut på bordet med det; frå kjøleskapet mjølkeslantane ungane ikkje har drukke opp og restar av havregraut. Frå skapet alt det andre, og eg får den gode kjensla av at eg skaper orden i systemet; hente fram slantane, bruke dei opp, gjere plass til nye og fulle pakkar.

Først tar eg ei spiseskei med grovt havsalt i bakebollen og slår på det kokte vatnet. Så tar eg ei skei med mørk sirup, jo varmare det er, jo meir tyntflytande er han, og når skeia kjem i det varme vatnet byrjar han å løyse seg opp. Eg rører rundt til skeia er blank og vatnet ravfarga. Så har eg i alt det grove, for eg har lese at då blir brøda saftigare; nokre slumpar med det vi har av ulike frøslag, sammalt grovt kveitemjøl, rugmjøl om vi har det, havregryn om vi ikkje har restar av havregraut. Eigentleg skal blandinga stå ei stund, men det er sjeldan eg tar meg tid til å vente på det, så eg byrjar å ha i melkeskvettane, så ein slump med olje, raps- eller solsikkeolje, så kaldt vatn til mengda verkar passe og temperaturen er slik at gjærsoppen ikkje kovnar. Så er det berre å køyre på; gjær, sammalt fint og sikta fint kveitemjøl til det blir tungt å røre.

Så tar eg rikeleg med mjøl på bordet og heller deigen ut; eltinga kan byrje. Om ein av ungane vil vere med på bakinga, instruerar eg han eller henne til å halde fingrane saman og bruke mykje mjøl i starten, hvis ikkje blir hendene berre to digre deigkladdar. “Bruk handflatene”, seier eg, “og så brettar du kantane innover og trykkjer mjølet inn, mange gongar heilt til deigen blir fast”.

Men som regel gjer eg det aleine. Og medan eg lener meg over bordet og legg heile tyngda mi i eltinga, medan eg unngår å stange inn i lampen som heng altfor lavt over kjøkkenbordet, eltar eg i hovudet fram setningar, prøvar ut formuleringar, finn biletlege uttrykksmåtar. Visst tenkjer eg, men eigentleg skriv eg, berre at eg ikkje skriv nokon stad, ikkje enno. Då tenkjer eg ikkje på dialekt, men i skriftspråk, før kunne det vere på bokmål, no er det nesten alltid på nynorsk. Og eg tenkjer den same tanken igjen og igjen, på ulike måtar, får ein ny idé og går litt vidare, men så tilbake igjen; finn endå nye måtar. Om eg har lese ei god bok, slik som i dag, kjenner eg at språket ikkje eigentleg er mitt språk, men at eg hermar etter og lærer av forfattaren, at eg held fram i same stilen og at det er noko av det fine med å lese; at eg les meg inn i eit språk og er der ei stund.

Innimellom ser eg ned på hendene mine som eltar, når eg eltar er det berre bra at dei er litt breie, og eg kjenner på deiga, kjenner om ho byrjar å bli fast nok, kjenner at ho er varm, men ikkje så varm at det vil øydeleggje hevinga. Og innimellom tenkjer eg at eg eigentleg skulle ha vore gardskjerring ein stad på Vestlandet, mata geiter, sett poteter, plukka epler og bakt brød. Brukt kroppen min og hovudet samtidig, ikkje sete ved ein pult og venta på at tida skal gå.

Så er deiga ferdig, og eg set ho til heving. Så kan det vel hende at eg set meg ned og skriv. Det skal hevast, bakast ut, hevast igjen og steikast. Men så, endeleg: Rykande fersk brødtekst!

Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut / Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut / Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut / Endre )

Google+ photo

Du kommenterer no med Google+-kontoen din. Logg ut / Endre )

Koplar til %s